“Η ύπαρξη των συναισθημάτων στη ζωή μας”

Ζαβαλίγκου Άρτεμις

Ψυχολόγος

Πτυχιούχος Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Α.Π.Θ.

Msc Συστημική Συμβουλευτική Ψυχοθεραπεία

MSc Γνωστικής Νευροαποκατάστασης Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Πότε ήταν η τελευταία φορά που δώσαμε τον απαραίτητο χρόνο στον εαυτό μας για να αντιληφθεί πώς αισθάνεται;

Πότε ήταν η τελευταία φορά που προσπαθήσαμε να κατανοήσουμε τον βαθύτερο εσωτερικό σου κόσμο και να ανταποκριθούμε στα άλλοτε προφανή κι άλλοτε μη ερεθίσματα; Πότε ήταν η τελευταία φορά που προσπαθήσαμε να μην αγνοήσουμε τα συναισθήματά μας;

Πολλά ερωτήματα που οδηγούν στην σκέψη, ότι δεν έχουμε μάθει πώς να ερχόμαστε σε επαφή με τα συναισθήματά μας. Έχουμε μάθει άλλα πράγματα για τα συναισθήματα, όπως ότι κάποια είναι αποδεκτά, ενώ άλλα όχι. Άρα, αυτά που έχουμε μάθει για τα συναισθήματα ίσως να μας οδηγούν σε λάθος δρόμους, μακριά από την πραγματική τους υπόσταση.

Μερικά παραδείγματα που μπορούμε να σκεφτούμε είναι, όταν έχουμε μάθει ότι η χαρά και ο ενθουσιασμός είναι καλά, ενώ το άγχος και ο  θυμός είναι «απαγορευμένα». Επίσης, έχουμε μάθει ότι το κλάμα είναι για τους αδύναμους που χάνουν τον έλεγχο των καταστάσεων και η διατήρησή του είναι μια αρετή που πρέπει να διασφαλίσουμε.

Ακόμη, έχουμε μάθει ότι τα συναισθήματα «πρέπει» να αγνοούνται, να παραμελούνται και να ωραιοποιούνται, ότι δεν είναι χρήσιμα αλλά ανούσια. Έτσι, βλέπουμε στον καθρέφτη να επικρίνουμε τους εαυτούς μας για συγκεκριμένα συναισθήματα που έχουμε. Δεν αφήνουμε χώρο να εκφράσει απλά ή περίπλοκα συναισθήματα.

Πραγματικά, ακόμη και η ομιλία, οι εκφράσεις ή η γλώσσα του σώματός μας, κρύβει πάντα μια καταπίεση. Το λεξιλόγιο των συναισθημάτων μας συνεχώς φτωχαίνει. Συρρικνώνεται. Μαζί του φτωχαίνουμε κι εμείς. Κάνοντας μια βουτιά στον εσωτερικό του εαυτό μας βλέπουμε ότι,  η ύπαρξη των συναισθημάτων μας αποτελούν κομμάτι της καθημερινότητας μας, εκφράζουν την ψυχική μας κατάσταση, απορρέουν μέσα από τις σχέσεις μας, τις κινήσεις μας και τις πράξεις μας.

Όσον αφορά την ερμηνεία των συναισθημάτων, θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα βιώνουμε πρωτίστως μέσω των σωματικών αισθήσεων και μεταβολών. Δηλαδή, διαδραματίζουν πολύ μεγάλο ρόλο στον τρόπο που σκεφτόμαστε και συμπεριφερόμαστε. Πιο συγκεκριμένα, το πώς  οι αισθήσεις, μέσω των οποίων λαμβάνονται πληροφορίες από το σώμα, έτσι σε αυτή την περίπτωση τα συναισθήματα προσδιορίζουν τον τρόπο έκφρασης και την ποιότητα αυτών των αισθήσεων.

Επίσης, τα αισθήματα, που υποδηλώνουν μία ψυχική κατάσταση με μεγαλύτερη σταθερότητα και διάρκεια, ενώ συνδέονται άμεσα με τα βιώματα μας. Τέλος υπάρχουν τα πάθη, που προσδιορίζουν μία συγκεχυμένη έντονη κατάσταση που συνδέεται είτε με την απόλαυση είτε με τον πόνο, κατακλύζοντας τη συνείδηση και αποκλείοντας την λογική.

Σύμφωνα με τον διάσημο ψυχολόγο Paul Ekman έχουμε έξι βασικά συναισθήματα τα οποία ισχύουν για όλους τους πολιτισμούς: ο θυμός, ο φόβος, η αηδία, η χαρά, η θλίψη και η έκπληξη. Η αμηχανία, η ενοχή, η ντροπή, η ζήλια, ο φθόνος, η ενσυναίσθηση και η υπερηφάνεια είναι κοινωνικά συναισθήματα. Ωστόσο, έχουμε πολλά άλλα αμέτρητα συναισθήματα όπως η πλήξη, η ικανοποίηση, η διασκέδαση, η περιφρόνηση, η απογοήτευση κλπ, όπου η ταξινόμηση τους εξαρτάται από τα όρια που θέτουμε από το ένα συναίσθημα στο άλλο και αυτή μπορεί να είναι μία πολύπλοκη διαδικασία καθώς θα μπορούσαμε να σκεφτούμε ότι έχουμε

τόσα συναισθήματα όσες και οι διαφορετικές εμπειρίες που βιώνουμε, δηλαδή παρατηρούμε ότι εμφανίζεται σε διαφορετικές μορφές ανάλογα με την ένταση, τη διάρκεια και το περιεχόμενό του. Για παράδειγμα μπορούμε να πάρουμε το συναίσθημα του θυμού που μπορούμε να σκεφτούμε πολλές διαφορετικές εμπειρίες που είχαμε βιώσει θυμό στη ζωή μας. Μερικές φορές ο θυμός μας είναι ήπιος και συνοδεύεται από απογοήτευση ή δυσαρέσκεια, ενώ άλλες φορές είναι έντονος και συνοδεύεται από περιφρόνηση ή ακόμα και μίσος.

Τα συναισθήματά μας μπορεί να είναι είτε βραχύβια, όπως μια αντίδραση ενόχλησης είτε μακράς διαρκείας, όπως είναι η διαρκής θλίψη για την απώλεια. Γιατί χρειάζεται όμως να βιώνουμε τα συναισθήματα; Τι ρόλο εξυπηρετούν; Τα συναισθήματα οφείλουμε να τα βιώνουμε καθολικά, τόσο ψυχικά όσο και σωματικά γιατί μας δίνεται η δυνατότητα να αντιλαμβανόμαστε τα πράγματα γύρω μας και να μοιραζόμαστε τον εαυτό μας με τους άλλους. Μολονότι, αποτελούν τον καθρέφτη της ψυχής μας και χρωματίζουν την πορεία της ζωής μας, καθώς είναι μέρος του εαυτού και επομένως υπάρχουν όπου υπάρχουν άνθρωποι. Τα συναισθήματα υπογραμμίζουν και δηλώνουν τη διάθεση που έχουμε την εκάστοτε χρονική στιγμή. Τα ανθρώπινα συναισθήματα δε λογοκρίνονται, δεν ερμηνεύονται,  δεν αιτιολογούνται.  Είναι αυθόρμητα και αντανακλαστικά. Δεν υπάρχει απάντηση στην ερώτηση: γιατί νιώθεις έτσι; γιατί κλαις; γιατί φοβάσαι; γιατί θυμώνεις; Νιώθουμε αυθόρμητα,  χωρίς λογοκρισία,  χωρίς σχεδιασμό.  

Πως θα μπορούσαμε να δεχτούμε τα συναισθήματα μας; Αρχικά, αντί να ταυτιστούμε με το συναίσθημα αυτό βάζοντας το σε ρόλους  μπορούμε να το νιώσουμε, έχοντας μια στάση αυτοπαρατήρησης . Να σταθούμε μια στιγμή και να δούμε με ουδετερότητα και διάθεση γνωριμίας πού βρίσκονται στο  σώμα μας αυτό το συναίσθημα. Τι χρώμα έχει; Τι σχήμα έχει; Επομένως,  το να βιώνουμε τα συναισθήματά μας όταν μπορούμε να αναγνωρίζουμε ότι είμαστε εντάξει και να μην είμαστε εντάξει κάποιες στιγμές της ζωής μας. Θα διαπιστώσουμε με ικανοποίηση ότι όσο περισσότερο δεχόμαστε τα συναισθήματά μας, τόσο λιγότερο θα μας κατακλύζουν και θα μας δηλητηριάζουν.

“Οι αισθήσεις μας λένε ότι κάτι υπάρχει. Η σκέψεις λέει τι είναι αυτό το κάτι. Τα αισθήματα μας λένε τι είναι αυτό το κάτι για μας”. Karl Jung

Γαλλίας 27 (Δον Δαλεζίου)  | Τ: 24210 38407 | Κ: 6970 686663/

Ε:artemiszavaligou@gmail.com  | www.zavaligou.gr